Að skilja eigin tengslamynstur

Í síðasti pistli fjallaði ég um hvernig við lærum ákveðin tengsl eða leiðir til þess að verja okkur í barnæsku, en ég vil taka fram hversu mikilvægt það er að tala um þessi málefni án þess að gera tengslamynstur að einhverjum nýjum persónuleika einkennum.

Við erum ekki bara „kvíðin“ (e. anxious) eða „forðandi“ (e. avoidant). Við getum haft ákveðnar tilhneigingar og þær geta orðið sterkari við ákveðnar aðstæður, en við getum líka breyst.

Og það að skilja sitt eigið mynstur þýðir ekki að maður eigi að taka ábyrgð á öllu sem gerist í sambandinu, vegna þess að það er auðvelt að fara úr einum öfgunum í aðra.

VIð hugsum kannski fyrst að maki okkar sé vandamálið, en lesum síðan um tengslamynstur og hugsum, nei það er ég sem er vandamálið, það er ég sem þarf bara að hætta að vera svona kvíðin, hætta að þurfa svona mikið og læra að gefa honum meira pláss.

En þar getur maður líka týnt sjálfum sér, vegna þess að eins mikilvægt og það er að skoða eigin viðbrögð, er alveg jafn mikilvægt að skoða sambandið sjálft.

Er hægt að tala saman? Er hægt að segja frá því sem manni finnst án þess að það sé gert lítið úr því? Er hægt að taka sér rými án þess að hverfa? Er hægt að koma aftur og gera við það sem fór úrskeiðis? Er áhugi á að skilja hvort annað? Er vilji til að mæta þörfum beggja?

Þetta eru ekki endilega spurningar um hvort einhver sé með „rétt“ eða „rangt“ tengslamynstur, heldur frekar spurningar um hvort sambandið hafi þann sveigjanleika sem náin tengsl þurfa.

Ég held að þetta sé einn af mikilvægustu hlutunum sem ég hef lært um innri vinnu.

Ég get skilið af hverju einhver bregst við eins og hann gerir án þess að það þýði að ég þurfi að sætta mig við það. Ég get séð að einhver lokar á tilfinningar vegna þess að það hefur einhvern tíma verið leið hans til að vernda sig og ég get haft samúð með því.

En ef ég þarf tilfinningalega nánd í nánu sambandi þá get ég samt sagt: Þetta er ekki nóg fyrir mig. Það er ekki refsing, það er ekki dómur og það þarf ekki að þýða að hinn aðillinn sé slæm manneskja.

Stundum eru tvær manneskjur einfaldlega að reyna að skapa öryggi á svo ólíkan hátt að þær ná ekki að finna sameiginlega leið.

Að vinna með eigin tengslamynstur felur heldur ekki í sér að verða manneskja sem þarfnast minna eða verða manneskja sem getur loksins fengið einhvern til að vera nær. Kannski snýst það meira um að geta tekið eftir því sem gerist innra með okkur.

Að taka eftir þegar óvissa fær okkur til að hlaupa á eftir einhverjum. Að taka eftir þegar óþægindi fá okkur til að loka og geta sagt, nú er ég hrædd um að vera yfirgefin eða langar að draga mig alveg í burtu. Og spyrja, hvað er það sem ég þarf í rauninni á þessari stundu?

Stundum er svarið að róa sig og gefa hinum aðilanum rými. Stundum er svarið að tala. Stundum er svarið að setja mörk. Og stundum er svarið einfaldlega að horfast í augu við að sambandið sem maður er í getur ekki gefið manni það sem maður þarfnast.

Ég held að það sé hluti af heilbrigðari tengslum að geta gert allt þetta; að geta verið náinn án þess að missa sig, að geta verið einn án þess að loka sig af og geta þurft á öðrum að halda án þess að gera eigið verðmæti háð því hvernig hinn bregst við.

Að geta séð þegar gamalt mynstur er að taka yfir, án þess að nota það sem afsökun fyrir því að halda áfram í aðstæðum sem eru ekki góðar fyrir mann.

Við erum ekki að vinna okkur í gegnum gömul sár til þess að verða nógu góð til að einhver velji okkur. Við gerum það til þess að geta séð okkur sjálf betur, til þess að geta tengst öðrum með meiri heiðarleika og til þess að geta tekið á móti ást án þess að þurfa að elta hana.

Ekki til þess að einhver velji mann, heldur til þess að maður geti sjálfur byrjað að velja sig.