Þegar það sem er óeðlilegt verður eðlilegt

Það getur verið erfitt að átta sig á því að eitthvað í manni þarfnist heilunar þegar maður hefur aldrei upplifað neitt annað en það sem maður þekkir.

Ef barn elst upp við aðstæður þar sem ákveðin tengslamynstur eru ekki heilbrigð, getur það lært að laga sig að þeim. Það lærir hvað það þarf að gera til að fá nánd, öryggi, samþykki eða einfaldlega til að komast í gegnum daginn. Það sem upphaflega var leið til að aðlagast aðstæðum getur síðar orðið að mynstri sem fylgir manni inn í fullorðinsárin.

Maður veit þá ekki endilega að þetta sé mynstur, því maður heldur kannski að maður sé bara svona.

Kannski verður maður mjög upptekinn af því hvað öðrum finnst, leitar eftir staðfestingu eða verður óöruggur þegar einhver fjarlægist. Kannski lærir maður að treysta helst á sjálfan sig, á erfitt með að biðja um hjálp eða finnur fyrir óþægindum þegar einhver kemst of nálægt.

Kannski lærir líkaminn að vera stöðugt á varðbergi, eða að slökkva á ákveðnum tilfinningum þegar þær verða of yfirþyrmandi.

Í tengslafræði er meðal annars talað um ólíka tengslamynstur og hvernig þau geta mótast snemma á lífsleiðinni. Fólk getur til dæmis þróað með sér kvíðatengd eða forðunartengd tengslamynstur. Sumir lifa jafnvel lengi í eins konar sjálfvirkum viðbrögðum, þar sem líkaminn og hugurinn eru fyrst og fremst upptekin af því að komast í gegnum það sem er fram undan.

En það áhugaverða er að við vitum ekki alltaf að við séum að gera þetta, vegna þess að ef þetta er það sem við þekkjum, þá getur þetta einfaldlega verið okkar upplifun af því hvernig lífið er.

Maður á kannski ekki margar minningar um að hafa verið rólegur í eigin líkama, fundið fyrir öruggri nánd eða átt auðvelt með að treysta öðrum. Maður hefur því ekki endilega neitt innra kort sem sýnir manni hvernig það gæti verið að upplifa heiminn öðruvísi.

Þá getur maður farið að halda að þetta sé bara lífið; að sambönd séu svona, að maður þurfi alltaf að hafa áhyggjur, að maður þurfi að standa á eigin fótum og þurfi ekki á neinum að halda eða að maður þurfi að vinna fyrir ást.

Að maður þurfi að vera nógu góður, nógu hjálpsamur, nógu áhugaverður eða nógu auðveldur til þess að fólk velji mann.

Og kannski er það einmitt þess vegna sem það getur verið svo mikilvægt að vinna með gömul sár, ekki fyrst og fremst til þess að verða betri í að fá aðra manneskju til að elska mann eða verða svo heil að einhver loksins velji mann eða læra réttu aðferðina til þess að halda í manneskju sem er að fjarlægjast.

Heldur til þess að byrja að sjá hvað hefur verið að gerast. Hvaða viðbrögð eru gömul? Hvaða ótti er gamall? Hvaða hugmyndir um ást, nánd og eigið verðmæti hafa mótast út frá því sem maður upplifði?

Og kannski fyrst og fremst: Hvað ef þetta þarf ekki að vera svona?

Þegar maður hefur lengi lifað eftir gömlum mynstrum getur breytingin stundum byrjað mjög einfaldlega. Ekki með því að reyna að stjórna öðru fólki eða finna manneskjuna sem loksins mun fylla upp í það sem vantar, heldur með því að fara að taka eftir sjálfum sér.

Taka eftir því þegar óttinn tekur yfir eða þegar maður er að reyna að fá staðfestingu. Taka eftir því þegar maður er að elta einhvern sem er að fjarlægjast, taka eftir því þegar maður lokar á eigin tilfinningar eða taka eftir því þegar maður er að reyna að gera sig verðugan ástar.

Og smám saman læra að maður þarf ekki alltaf að bregðast við gömlu mynstrunum á sama hátt.

Kannski er það hluti af því að græða gömul sár: að uppgötva að það sem maður hélt að væri persónuleikinn manns var að einhverju leyti aðlögun. Að það sem maður hélt að væri einfaldlega „svona er ég“ hafi einhvern tíma verið leið til að komast af.

Og að það sé hægt að læra eitthvað nýtt, ekki til þess að einhver annar velji mann. Heldur til þess að maður geti sjálfur byrjað að velja sig.