Áfallavinna og úrvinnsla

Eins og ég hef verið að fjalla um þá hef ég nýlega upplifað þá breytingu að mér líður ekki lengur eins og ég sé stöðugt að ganga á móti vindi. Það er ekki þannig að allt sé orðið auðvelt, heldur að innri mótstaðan sé minni.

Eftir að hafa aðlagast þessum nýja veruleika að einhverju leyti, hef ég verið forvitin um að skilja hvað varð til þess að ég náði þessum árangri loksins. Ég trúi ekki að það hafi verið ein aðferð eða eitt augnablik, frekar uppsafnað ferli yfir mörg ár. Samtöl, meðferð, líkamsvinna, hugleiðsla, sjálfsskoðun. Sumt virkaði betur en annað, en allt lagðist ofan á hvert annað.

Ég lærði smá saman að vera með því sem var erfitt án þess að flýja það. Að syrgja það sem ekki fékkst lagað. Að hætta að bíða eftir að einhver annar myndi skilja, samþykkja eða bæta fyrir það sem gerðist.

Mér finnst hins vegar mikilvægt að nefna eitt þegar kemur að þessu umföllunarefni, sem er það að fólk getur ekki unnið svona vinnu fyrr en það er komið út úr þeim aðstæðum sem valda þeim skaða.

Það er mikil einföldun að halda að manneskja geti alltaf unnið í sjálfum sér óháð aðstæðum. Ef maður er enn í umhverfi sem veldur óöryggi, stöðugri streitu eða tilfinningalegum þrýstingi, þá er eðlilegt að kerfið sé á varðbergi. Þá snýst orkan fyrst og fremst um að komast af.

Innri vinna verður raunhæf þegar einhver grunnur af öryggi er til staðar. Stundum þýðir það að fara út úr aðstæðum, en stundum er það ekki mögulegt strax. Þá er áskorunin önnur; að finna litlar leiðir til að breyta viðhorfi eða viðbrögðum innan aðstæðnanna, án þess að gera lítið úr raunveruleikanum.

Það er fín lína á milli þess að taka ábyrgð á eigin líðan og þess að kenna sjálfum sér um að vera í aðstæðum sem eru erfiðar. Maður getur ekki hugsað sig út úr umhverfi sem er skaðlegt, en maður getur, þegar rými skapast, unnið úr því sem situr eftir í líkamanum og huganum.

Þegar mínar aðstæður urðu stöðugri og mín innri vinna hafði safnast saman, breyttist grunnlínan mín. Lífið hætti að kosta jafn mikla innri orku. Það þýðir ekki að ég sé komin á einhvern áfangastað, heldur að ég sé ekki lengur að berjast við lífið sjálft.

Þegar maður hefur gengið í gegnum erfiðleika er eðlilegt að spyrja sig til hvers. Ég var sjálf að velta því fyrir mér um daginn þegar ég sá konu tala um það hvernig erfiðleikar fá mann til að spyrja spurninga um lífið. Ef allt gengur vel, ef ekkert skekur mann, þá er sjaldnast ástæða til að kafa dýpra.

Sumir móðgast þegar sagt er að sársaukinn sé til þess gerður að gera mann að betri manneskju. Ég held að það sé engin ástæða til þess að trúa því, ef fólki finnst það viðhorf ekki hjálplegt. Ég lít hins vegar svo á að þegar maður hefur gengið í gegnum erfiðleika á annað borð, þá hafi maður val um að festast í því sem gerðist eða vinna sig í gegnum það.

Af hverju ekki að velja að finna einhvern lærdóm í því sem hefur gerst? Erfiðleikarnir sjálfir gera mann kannski ekki vitrari, en það hvernig maður vinnur úr þeim getur gert það. Síðan hef ég einnig spurt mig að því af hverju við ættum að koma inn í lífið og yfirgefa það sem sama manneskjan? Ætti ekki eitthvað að breytast, þroskast eða þróast á leiðinni?

Ég myndi aldrei óska mér erfiðleika aftur. En ég get séð að án þeirra hefði ég líklega ekki farið að spyrja þeirra spurninga sem breyttu mér mest. Ekki af því að lífið þurfi að vera sárt til að vera merkingarbært, heldur af því að þægindin neyða mann sjaldnast til að endurskoða sig.

Erfiðleikar neyða mann til að spyrja: Hvað er raunverulega mikilvægt? Hvað er ég að halda í? Hvað er ég hrædd við? Hvað er ég að verja? En það er ekki sársaukinn sem breytir manni, heldur sú vinna sem fylgir í kjölfarið.

Hvert og eitt hefur val um það sem við trúum, hvort að þróun sé markmiðið með lífinu eða ekki. En jafnvel þó hún sé það ekki, þá er hún engu að síður möguleiki þess. Við þurfum ekki að líta á erfiðleika sem gjöf, en við getum valið að láta þá ekki fara til spillis.