Áfallavinna og úrvinnsla

Eins og ég hef áður skrifað um hef ég nýlega upplifað þá breytingu að mér líður ekki lengur eins og ég sé stöðugt að ganga á móti vindi. Það er ekki þannig að allt sé orðið auðvelt, heldur að innri mótstaðan sé minni.

Eftir að hafa aðlagast þessum nýja veruleika hef ég verið forvitin um að skilja hvað varð til þess að ég náði loksins þessum stað. Ég trúi ekki að það hafi verið ein aðferð eða eitt augnablik, heldur langt ferli sem hefur spannað mörg ár.

Samtöl, meðferð, líkamsvinna, hugleiðsla og sjálfsskoðun. Sumt hjálpaði meira en annað, en saman varð þetta að einhverju sem smá saman breytti mér.

Ég lærði að vera með því sem var erfitt án þess að flýja það. Að syrgja það sem ekki varð lagað. Að hætta að bíða eftir því að einhver annar myndi skilja mig, samþykkja mig eða bæta fyrir það sem hafði farið úrskeiðis.

En það er eitt sem mér finnst mikilvægt að nefna, sem er að ég held að maður geti ekki unnið svona innri vinnu á meðan maður er enn fastur í aðstæðum sem valda stöðugri vanlíðan.

Við segjum stundum að fólk eigi bara að „vinna í sjálfu sér“, en ef taugakerfið upplifir sig ekki öruggt er það einfaldlega að reyna að komast af. Þá fer mestöll orkan í að bregðast við umhverfinu.

Innri vinna verður fyrst raunhæf þegar einhver grunnur af öryggi er kominn til staðar.

Stundum felst það í því að fara út úr aðstæðum sem eru skaðlegar. Stundum er það ekki mögulegt strax. Þá felst verkefnið frekar í því að finna leiðir til að skapa meira öryggi innan þeirra aðstæðna sem maður býr við, án þess að gera lítið úr raunveruleikanum.

Það er fín lína á milli þess að taka ábyrgð á eigin líðan og þess að kenna sjálfum sér um að vera í erfiðum aðstæðum. Ég held að maður geti ekki hugsað sig út úr umhverfi sem heldur taugakerfinu stöðugt á varðbergi. En þegar aðstæður breytast skapast loksins rými til að vinna úr því sem situr eftir.

Þegar mínar eigin aðstæður urðu stöðugri fór innri vinnan að skila sér á annan hátt. Grunnlínan mín breyttist. Daglegt líf hætti að kosta mig jafn mikla orku. Ég er ekki komin á einhvern endapunkt, en mér finnst ég ekki lengur vera að berjast við lífið sjálft.

Kannski er það einmitt þess vegna sem önnur spurning fór að vakna hjá mér, sem er, til hvers eru allir þessir erfiðleikar eiginlega?

Ég rakst nýlega á konu sem sagði að erfiðleikar væru það sem fengju okkur til að spyrja stærri spurninga um lífið. Mér fannst eitthvað til í því. Þegar allt gengur vel er sjaldan ástæða til að staldra við og endurskoða hvernig maður lifir.

Margir hafna þeirri hugmynd að sársauki sé „til einhvers“. Ég skil það vel. Ég tel að maður þurfi ekki endilega að trúa því að erfiðleikar séu sendir til okkar til að kenna okkur eitthvað.

En þegar þeir hafa átt sér stað stöndum við engu að síður frammi fyrir vali; Við getum festst í því sem gerðist eða við getum reynt að vinna úr því.

Af hverju ekki að leita að einhverjum lærdómi úr því sem þegar hefur gerst? Ég held nefnilega ekki að erfiðleikarnir sjálfir geri okkur vitrari, en það hvernig við mætum þeim getur gert það.

Ég hef líka oft spurt mig hvort tilgangurinn með lífinu sé ekki að einhverju leyti sá að breytast. Ekki endilega að verða „betri“, heldur dýpri. Með meiri skilning. Meiri mildi. Meiri meðvitund.

Ég myndi aldrei óska mér að ganga í gegnum sömu erfiðleika aftur, en ég get séð að án þeirra hefði ég líklega aldrei farið að spyrja þeirra spurninga sem breyttu mér mest. Ekki vegna þess að lífið þurfi að vera sárt til að vera merkingarbært, heldur vegna þess að þægindin neyða mann sjaldnast til að endurskoða sjálfan sig.

Erfiðleikarnir fá mann til að spyrja:

• Hvað skiptir mig raunverulega máli?

• Hverju er ég að halda í?

• Hvað er ég hrædd við?

• Hvað er ég að verja?

Sársaukinn sjálfur breytir okkur ekki, en vinnan sem við veljum að fara í eftir á getur gert það. Hvort þróun sé tilgangur lífsins veit ég ekki, en hún er að minnsta kosti einn af möguleikum þess.

Við þurfum ekki að líta á erfiðleika sem gjöf.

En við getum valið að láta þá ekki fara til spillis.