Þegar slökun er ekki slökun

„Farðu út í náttúruna.“ „Prófaðu hugleiðslu.“ „Farðu í jóga.“ „Slakaðu bara á.“

Ég hef heyrt þessi ráð oftar en ég get talið. Í hvert sinn fannst mér eitthvað vera að mér, þar sem þessi ráð voru ekki að virka á mig, en ég velti því fyrir mér af hverju ég upplifði mótstöðu gagnvart þeim.

Í dag held ég að svarið sé einfaldara en ég gerði mér grein fyrir. Það er nefnilega ekki hægt að slaka á þegar taugakerfið upplifir að það sé ekki öruggt.

Við höfum tilhneigingu til að líta á ákveðna hluti sem sjálfkrafa afslappandi; göngutúra í náttúrunni, hugleiðslu, jóga og kyrrð. Þessir hlutir eru hins vegar ekki afslappandi í sjálfu sér, þeir eru einfaldlega rólegir, en ró er ekki endilega það sama og öryggi.

Ef líkaminn er stöðugt á verði getur kyrrðin jafnvel orðið óþægileg, hugleiðslan ekki friðsæl, náttúran verður ekki nærandi og þögnin jafnvel hávær.

Ég skildi lengi vel ekki af hverju ég sóttist ekki sérstaklega í náttúruna, en nú veit ég að ég gat ekki notið kyrrðar á meðan líkami minn var enn að skanna umhverfið fyrir hættum.

Nýlega upplifði ég að taugakerfið mitt slakaði á á dýpri hátt en ég hafði áður kynnst. Það gerðist ekki allt í einu, heldur var frekar eins og líkaminn gæfi langvarandi spennu eftir, lag fyrir lag.

Það merkilega var að slökunin var ekki notaleg fyrst um sinn, vegna þess hversu framandi hún var mér. Líkaminn spurði aftur og aftur: „Ertu alveg viss?“ „Þarf ég ekki að vera einhvers staðar?“ „Er ég ekki að gleyma einhverju?“ „Er virkilega ekkert að?“

Ég þurfti bókstaflega að anda mig í gegnum þessa slökun. Ekki vegna þess að eitthvað slæmt væri að gerast, heldur vegna þess að líkaminn þekkti ekki þetta ástand sem raunveruleg slökun er.

Kannski er það það sem gerist þegar maður hefur verið lengi í viðbragðsstöðu; að slökun verður eða er manni ókunnug. Og hið ókunna getur virst hættulegt, jafnvel þegar það er öruggt.

Ég held að það sem gerði mér kleift að slaka loksins á hafi ekki verið einhver sérstök tækni, heldur nærvera. Ég sat með konum sem héldu utan um rýmið, en þær voru ekkert að flýta sér eða að bíða eftir að ég yrði „búin“. Þær sáu um tímann, um umgjörðina, en á meðan var ekkert sem ég þurfti að gera.

Ég mátti einfaldlega vera. Og kannski var það í fyrsta sinn sem taugakerfið mitt fékk raunverulega skilaboðin: „Þú þarft ekki að vaka lengur.“

Það áhugaverða er að nú get ég notið þess að fara í göngutúr í náttúrunni, ekki vegna þess að náttúran hafi breyst, heldur vegna þess að ég hef breyst.

Ég held að við mörg hver þurfum ekki fleiri leiðbeiningar um hvernig eigi að slaka á, heldur þurfum við að upplifa öryggi, vegna þess að þá fyrst getur náttúran bara verið náttúra. Kyrrðin orðið kyrrð. Og slökun raunveruleg slökun.